laatste periode van tante Berta’s leven

fotograaf is Katrina Pool

Ik stuurde mails naar een groeiende groep vrienden en verwanten. Zo kon men meeleven.

11 September 2012
Beste allemaal,
Even de barre feiten. Tante Berta heeft een nieuw adres:
Hofzichtlaan 115
Den Haag
afdeling Zuidwerf 1 Noord
Kamer 1.041
Geen telefoon op haar kamer dus ze is niet rechtstreeks te bereiken.
Ze is daar op een kamer met een andere mevrouw. Het is een gesloten afdeling voor vooral dementerende mensen en eigenlijk vind ik dat ze daar niet op de goede plek is. Zelf heeft ze er wel vrede mee, althans vandaag, en dat komt door een paar dingen. Vanuit haar eigen flat keek ze altijd op de Hofzichtlaan. Dat is de grote weg aan de overkant van het water bij haar, en daar kijkt ze nu weer op. Een andere reden is dat het bekend terrein is. Jarenlang heeft ze gezorgd voor ene Dr. De Haan, en die was in hetzelfde huis opgenomen. Even terug. Ik haalde haar op, om haar te verkassen en dat was een verrassing voor haar. Ga ik verhuizen? Waarheen dan? Even leefde ze in de veronderstelling dat ik haar mee wilde nemen naar mijn eigen huis, maar daar voelde ze niet voor. Langzaamaan begon het kwartje te vallen en met behulp van een meisje in het Johannahuis hebben we alles gepakt en ingeladen. We waren te vroeg, en tante B stelde voor om nog even naar zee te gaan. Ik wilde haar eerst laten inchecken en dat hebben we na een kopje koffie gedaan. Ik moest een enorme bureaucratie doorworstelen met iemand van de leiding. Sprak met een maatschappelijk werkster en een assistent arts. De laatste vond ik de sympathiekste, met name omdat die haar twijfels begon te krijgen of ze wel op de goede afdeling terecht was gekomen. De maatschappelijk werkster leek het wel in orde en het hoofd van de afdeling had geen mening en deed gewoon de bureaucratie. Tante B verzocht mij vooral iedereen te laten weten waar ze nu zit, en dat dus bij deze. Ik heb ter plekke te kennen gegeven dat het echt de bedoeling is dat ze daar aansterkt en terug gaat naar het Johannahuis. Niemand kan haar aansterking beloven, maar vooralsnog blijft ze op de wachtlijst van dat huis. De afdeling waar ze zit lijkt me voorzien van prima personeel, maar haar medebewoners zijn weinig inspirerend. Dat was in het Johannahuis beter. Ik moest dus ook twee geheime codes onthouden van een cijferslot om er weer uit te komen. Nou ja… Zover heet van de pers mijn relaas. Bel of mail me gerust als er nog vragen zijn. Morgen bel ik andere betrokkenen die geen mail hebben of waarvan ik het adres niet weet.

17 september 2012
Beste allemaal,
Terug in Macharen, en nu eerst jullie bijpraten. Dan zijn we vandaag in touw geweest met “’t oal mens”. Gerda ging mee, en die zette ik af bij de flat van tante B. Kleren uitzoeken en de koelkast inspecteren en zo. Zelf ging ik naar het Johannahuis om na te praten over de verplaatsing van tante B. naar een gesloten afdeling. Hoe was dat precies gegaan en waarom. Ik constateerde dat ik steeds kwader werd tijdens het gesprek. Er kwamen geen goede antwoorden. Mevrouw was duidelijk niet op de hoogte van procedures en wat er was voorgevallen. Wel blijft tante B. op de wachtlijst voor een appartement. Als ze aan de beurt is zal iemand van het Joh. huis bij haar gaan kijken of ze in de prijzen valt. Wat de criteria betreft die men dan hanteert: ook daar werd weer mistig over gedaan. Kortom, ik rondde het gesprek af en ik had een behoorlijke kater. Vervolgens naar Gerda, in de flat. Kleren verzameld, vuilniszakken gevuld met bedorven zooi uit de koelkast, brievenbus geleegd, contact gezocht met de mannen die de kozijnen aan het vervangen zijn van de flat, etc etc. Vervolgens naar Mariahoeve, en eerst een hapje eten in het restaurant. Toen naar tante B. en die was verheugd ons te zien. Ze was de hele verdere dag volslagen helder en goed bij de tijd. Dat deed ons goed. De foto Van Elly hangt nu aan de wand en ze vond hem prachtig. Toen we kwamen lag ze te rusten, maar al gauw was ze in de kleren en we zijn ergens op een bank gaan zitten kletsen in de gang. Gerda ging intussen kleren kopen. Nachthemden en ondergoed en wat dies meer zij. Na een half uurtje liet ik tante B. achter omdat ik een afspraak had met de maatschappelijk werkster van Mariahoeve. Daar heb ik mijn verhaal verteld, en mijn relaas geventileerd over het Johannahuis. Met deze dame zat ik volstrekt op 1 lijn. We waren het er over eens dat ze op de verkeerde afdeling zit, en dat ze zo mogelijk naar het Johannahuis terug moet. Een stevige dame waar ik veel van verwacht, maar ze kon niets beloven. Snap ik. Samen met mij liep ze naar tante B. en ze zag nu dus ook dat tante B. glashelder was in haar communicatie. Ik was het met deze dame wel eens, dat de heldere dagen worden afgewisseld door minder heldere, maar nu was het in ieder geval goed. Tante B. heeft er vrede mee dat ze er zit, maar ze vindt ook dat dit niet een goede plaatsing is. Ze klampt zich nog steeds vast aan het perspectief van het Johannahuis. Enfin, we zijn buiten op het terras koffie gaan drinken, in afwachting van Gerda. Die kwam met een mooie verzameling onderbroeken en nachthemden en meer van dat soort moois. Dat moet vervolgens allemaal gelabeld maar dat regelt Mariahoeve. Na verloop van tijd gaf tante B. aan dat ze niet meer mee wilde naar zee. Ze was doodop. Bekaf en uitgeput. We brachten haar dus naar boven, precies op tijd voor de warme maaltijd, en tevreden zeeg ze neer in bed, na een volle dag en hoopgevende berichten. Ik belde later nog de pedicure. Die beloofde haar zo snel mogelijk op te zoeken. Gerda en ik zijn vervolgens gaan eten bij een van der Valk, per slot van rekening was het onze trouwdag en die wilden we gedenkwaardig afsluiten. Proost tante B!
PS Vermoedelijk ga ik morgenavond al weer terug, omdat woensdag de bouwvakkers in huis moeten, in alle vroegte natuurlijk.

24 September 2012
Hallo allemaal,
Vandaag weer een lange dag bij tante B. doorgebracht. Ik krijg van anderen mails dat ze bij haar op bezoek zijn geweest en ze vertellen me hun indrukken. Dat stel ik op prijs, dus dank daarvoor. Ik was er met de lunch, en ik heb haar rustig laten eten. Ik had toch nog wat klusjes te doen, zoals de was naar de linnenkamer brengen want die moest gelabeld, en ik wilde de maatschappelijk werkster spreken. Dat kon ik mooi doen dus. Over mijn contact met de maatschappelijk werkster verderop meer.
Toen ze klaar was met eten stond ik even een sjekkie te roken op de stoep en daar zag ze me staan. Een verheugd gezicht en dus ik weer naar binnen. Ik vroeg of ze zin had naar zee te gaan, en dat was natuurlijk in de roos. Het was 20 graden en nauwelijks winderig dus we gingen zonder jas op pad. Op pad betekende: op staan uit de stoel, de rollator pakken en lopen naar de lift. Dat is in afstand gerekend ongeveer 15 meter. Op de helft van de afstand moest ze even gaan zitten. Ze kon niet meer. Dus we zaten een poosje en toen moest ze naar de WC. Heel verstandig maar wel weer tien meter er bij. Ik zal zo niet doorgaan te beschrijven, maar het komt er op neer dat ze heel verschrikkelijk moe en slap is. Zelf opstaan uit een stoel redt ze nauwelijks.
Enfin
We hadden verder een mooi tochtje langs de boulevard. We stonden een tijdje over zee te kijken vanuit de auto maar ik merkte dat ze er niet zo veel aandacht voor had. Veel eetlust had ze ook niet want ze had net gegeten, maar toen ik zei dat ik toch wel een broodje haring ging halen, wilde ze er toch ook wel eentje. Op de terugweg nog even genieten: we kochten een bak aardbeien. “Akelig lekker!” riep ze bij iedere volgende.
Terug in Mariahoeve gingen we in het restaurant nog even koffie halen. Ze gaf me haar trouwringen om die te bewaren want dat was veiliger in haar ogen. Ze wilde ook een boek, en die waren daar genoeg dus ik zocht er eentje uit en ze nam zich voor die te gaan lezen. Ook kwam Riet Meijer op bezoek en dat was leuk voor ons. Ik vond haar vandaag wel een beetje warrig. Ze dacht dat het tegen kerst liep, en ik vertelde haar dat met kerst de blaadjes niet meer aan de bomen zitten. Diezelfde vergissing in tijd maakte ze vandaag een paar keer. En ze wil een horloge. Ik beloofde er eentje mee te brengen de volgende keer.
Over de maatschappelijk werkster
Die sprak ik aan het begin zoals gezegd en ook toen Riet Meijer er was. De komst van Riet kwam dus mooi uit want zo kon ik me even afzonderen. Dat gesprek was verhelderend voor me want ik ben nu weer helemaal bij. De maatsch.w. heeft vandaag gebeld met het Johannahuis, en wel met de hoofd verzorging waar ik haar vorige week al voor had gewaarschuwd. Hij is degene die heeft gezorgd dat tante B. nu zit waar ze zit, domweg omdat hij van haar af wilde. Het liefste had hij dat ik haar meenam naar Brabant! Enfin, de M.W was dus ook perplex geweest van het gesprek met die man. Ze wilde van hem weten wanneer tante B. weer naar het Johannahuis zou kunnen, en “Waar moet zij dan aan voldoen?” Daar bleef hij vaag over. Dat was mijn eerdere ervaring ook al, met de maatschappelijk werkster in het Joh.Huis. Tergend! En het komt over als willekeur en wellicht vriendjes politiek. Maar goed, de MW van Mariahoeve bleef doorvragen bijvoorbeeld hoe het met die wachtlijst zit waar ze op zou staan. Daar staat ze op, maar als ze niet helemaal goed is, geestelijk, kan ze dan ook bij jullie in het Joh. huis terecht? Ja, maar daarvoor staat ze niet op de wachtlijst. Kortom de MW Mariahoeve kwam daar achter en heeft dus gedaan gekregen dat tante B. bij het Johannahuis nu op beide wachtlijsten staat, en met terugwerkende kracht. Hoera! Maar hoofd verzorging bleef opnieuw mistig als hem de vraag werd gesteld waar ze ergens op de lijst staat. Een kanjer van een meid. Ze zei tegen me dat ze niet meer met die man zal bellen maar alleen met de MW van het Joh.huis. “Desnoods iedere week!” Dat is dus goed nieuws lijkt me. Ik opperde nog of zij het zinvol zou vinden als ik eens ging praten met de directrice van het Joh. huis. Nee, nu eerst maar even niet. Het andere traject waar deze MW mee bezig is is om met artsen een gefundeerde indruk te krijgen van de geestelijke gesteldheid van tante B. Dat moet zorgvuldig gebeuren, en dat schijnt niet eenvoudig te zijn. Ze geeft een wisselend beeld en we zullen maar afwachten wat de deskundigen er van vinden. Ik vind de arts-verpleegkundige die daar rond loopt ook enorm goed dus ik heb daar alle vertrouwen in.
Tot zover.
Groeten van haar aan allen!
Als iemand het per se wil kan ze op de afdeling wel gebeld worden met de daar aanwezige draadloze telefoon. Er zijn twee nummers eentje voor de ochtendploeg: 070 4131404 en eentje voor de avondploeg (begint om 15.30) 070 4131 407 Ik ben te bereiken op 0611142912

2 October 2012
Hallo allemaal,
vandaag was ik weer even bij tante Berta.
Even want toen ik kwam was ze diep in slaap. Overlegd met de verzorging, dat ik later terug zou komen. Dat werd 2 uur later en toen was ze nog steeds ver weg. Weer wat gaan zwerven, de maatschappelijk werkster gezocht, koffie gedronken, en toen heb ik haar wakker gemaakt. Ik had een kaart voor haar van Anja Bron, en die heb ik voorgelezen. Ik had een horloge voor haar gekocht en daar was ze ook content mee. Nou ja verder wat familie gegevens uitgewisseld, maar na een kwartier was ze al weer onderzeil. Ik heb haar weer wakker gemaakt en ben vervolgens afscheid gaan nemen. Al met al was het dus een korte vreugde. De verzorging zei dat ze wel veel rust, maar over het algemeen helder is in haar communicatie. Tegen mij zei ze: tja ik ben hier op de een of andere manier blijven hangen hè? Nou ik heb het hier goed. Ze zorgen heel goed voor me. Ze begrijpt dus wat haar situatie is en blijkbaar heeft ze zich er bij neergelegd.
Onderweg naar huis werd ik gebeld door iemand van de nieuwe ploeg van de verzorging. Die meldde me dat ze aan tafel zat om te eten. Ze hadden haar blijkbaar aangekleed. Meestal blijft ze na het eten nog wat zitten daar en dan gaat ze om 8 uur naar bed. De moraal van het verhaal: bezoek haar aan het eind van de ochtend, of om 18.00 uur net na het eten. Dan is ze op en aanspreekbaar. Ik bood haar aan een telefoon aan te schaffen, maar dat wil ze niet. Ze heeft er geen zin in om te bellen of gebeld te worden. Ik geef het maar door….

9 October 2012
Hallo allemaal,
Het was weer een goede dag. Ik was er om 11 uur en ze zat op de fiets. Nou ja, zo eentje zonder wielen. Blij was ze om me te zien en ze kletste vrolijk van zich af. Heel verrassend, en glashelder. In de loop van de dag nam de helderheid wat af en maakte ze af en toe een foutje, maar we hebben toch al even met elkaar kunnen nadenken over haar verjaardag. Ze had er zelfs zin in. Ze wist hoe oud ze zal worden en dat dat niet ongemerkt voorbij moet gaan. Hoera! Na een poosje stonden daar ineens Jan Bulthuis en zijn vrouw Sineke. Leuke verrassing, en samen hebben we koffie en zo gedronken en later geluncht. Na de lunch ging ik kletsen met de maatschappelijk werkster en Jan en Sineke namen tante B. mee naar zee. De maatschappelijk werkster (MW) had niet veel nieuws. Ik beloofde haar dat ik een afspraak zou maken met de directie van het Johannahuis. Dat wordt na volgende week want komende week zit ik in Normandië. Ik wil haar het verhaal nog eens voor leggen en vragen wat de stand van zaken is en wat ze concreet kan toezeggen. De MW zou van haar kant aan de slag gaan met de artsen, om te kijken hoe we een goede inschatting cq indicatie kunnen krijgen voor tante B. Die is nodig voor een volgende plaatsing. Ik hoop dat dat in de loop van deze week ten minste een aanvang kan nemen. Verder heb ik de mensen op de afdeling van tante Berta gevraagd om eens te kijken welke medicijnen ze gebruikt en die medicatie met de artsen te evalueren? Waarom slikt ze die pillen en zijn ze wel echt nodig? Toen tante B. terug kwam van Scheveningen was ze erg moe maar ook zeer voldaan. Dit was een mooie dag voor haar geweest.
tot zover, en allen de hartelijke groeten van tante B. Ze weet dat ik jullie mail stuur.

16 October 2012
Beste allemaal,
Ik ben momenteel met Gerda in Frankrijk. Vanochtend werd ik gebeld door het verpleeghuis Mariahoeve. De vraag was of ik ze toestemming wilde geven om tante Berta te voorzien van een alarmknop. Die heeft ze nodig om het personeel te roepen. natuurlijk vond ik dat goed. Ze vertelden mij dat tante Berta “decompenseert”. Die term zegt mij niets maar Gerda schrok daarvan.
Men legde mij uit dat tante B. vocht vast houdt en dus krijgt ze plaspillen vanaf nu. Bovendien krijgt ze zuurstof om haar verlichting te bieden. Ze komt alleen nog uit bed om te plassen op de po-stoel. Dat is dus nu de situatie. Wij waren van plan om morgen (woensdag) naar huis terug te keren, maar ik denk dat we toch gaan proberen vandaag al te gaan. Ze gaat achteruit en we zitten hier niet rustig op deze manier.

20 October 2012
Hallo allemaal,
Gerda en ik waren vandaag bij haar. We kwamen er om ongeveer 11.30 uur en ze lag te slapen. Ik wekte haar en ze was blij ons te zien. Ze was helder, zonder zuurstof apparaat, maar wel zwak natuurlijk. We bleven een poosje kletsen tot ze eten kreeg in de vorm van een kommetje pap. Daar had ze geen zin in, en dat kon ik goed begrijpen. Ik denk dat ze het wel heeft opgegeten, maar wij gingen zelf ook even eten in het restaurant. Vervolgens zijn we naar haar flat gegaan en naar een supermarkt in de buurt. We kochten er wat haringen, een doos aardbeien en chocolaatjes. Die brachten we vervolgens naar haar en achtermekaar at ze twee haringen op en daarna een hele serie aardbeien. Steeds maar roepend: Akelig lekker! Ach wat ben ik toch blij dat jullie gekomen zijn, etc etc. Enfin de eetlust was dus in orde, en geestelijk was ze ook volkomen bij de tijd. Om 16.00 uur zaten we weer in de auto, en ik reed terug met gemengde gevoelens. Nog steeds vind ik, en zij zelf ook, dat ze daar niet op de goede plek is. Daar moet nu echt eens iets aan gebeuren, en ik wil dat volgende week met vernieuwde moed gaan proberen te veranderen. Daarbij heb ik de volgende opties in mijn hoofd: 1, een andere kamer in het huis waar ze nu is, en 2. een bezoek van mij aan het Johannahuis om eens te polsen hoe daar de vlag er nu bij hangt, en 3. polsen bij hospices in de omgeving. Die laatste mogelijkheid is een nieuw perspectief en dat vind ik ook verwarrend. Immers, de verzorgende die we spraken bij tante Berta wil haar volgende week weer op de been hebben. Sterker nog, ze zal weer naar de fysiotherapie gebracht worden en op een hometrainer/fiets gezet worden. Is dit wel het moment om aan een hospice te denken?
Zelf zei ze vanochtend: ik ben zo ziek, ik ga dood. Tja….
Ik hoop hiermee weer een beetje een beeld gegeven te hebben van haar omstandigheden. Ik vind het lastig om nu keuzes te maken. Ze gaat zienderogen achteruit, maar is ze terminaal? Zoals ik haar vandaag zag, denk ik dat ze weer aardig hersteld is van wat men noemde de decompensatie. Ten slotte: de verzorger meldde dat tante Berta geregeld bezoek krijgt, en dat dat uitzonderlijk is vergeleken met de andere bewoners daar. Het deed hem in ieder geval goed dus ik zou iedereen willen aanmoedigen om haar te blijven bezoeken. Haar doet het zeker goed!

26 Oktober 2012
Beste allemaal,
Vandaag waren wij bij tante Berta, maar we begonnen onze trip op Schiphol waar we onze dochter Hester afleverden voor haar vakantie naar Sri Lanka. Daarna ging de reis naar Wassenaar, het Johannahuis, waar ik een brief afleverde voor het bestuur (voor wie het interesseert: zie de bijlage bij deze mail). Eenmaal in Den Haag bezochten we natuurlijk onze oude tante. Het bleek dat de dominee net was geweest, en we hadden hem net gemist zei tante Berta. Ze was nog niet erg bij kennis en het was al na tien uur. Het ontbijt stond nog onaangeroerd voor haar neus en ze sliep. Met moeite kregen we haar wakker, maar we zagen wel in dat het zo niet veel zin had. Dus we vertrokken weer. Ik ging op zoek naar de maatschappelijk werkster en de mensen van de zorg en de arts. Gerda ging intussen naar haar flat, want daar was het nog steeds een ravage van de bouwvakkers die er waren geweest.
De verzorgenden vertelden me dat ze ’s ochtends naast haar bed was aangetroffen. Liggend op de grond met de dekens over zich heen. Lang kon dat nooit geweest zijn volgens hen, want….. en toen kwam er een redenering. Nou ja, dat moet je dan maar geloven. Mijn vraag was natuurlijk waarom ze nu nog steeds geen alarmknop droeg. Die was bij een dergelijke val zeker van pas gekomen. Ze kwamen er niet uit. Al met al is ze er nu vanaf begin september en nog steeds heeft ze niet zo’n knop. Verder heeft ze nog regelmatig zuurstof en men vindt dat ze te weinig eet. Om 13.00 uur kon ik terecht bij de arts en dus ben ik eerst naar Gerda gaan wandelen om daar op te ruimen en verder zaken te zoeken en te organiseren. Voordat we teruggingen naar het verpleeghuis kochten we nog even snel een doos aardbeien en de bekende haring om tante Berta te zien glunderen. Ik zocht de dokter op en Gerda ging met tante Berta in de rolstoel naar het restaurant. Tante Berta bestelde wijn en pinda’s. Dus die was wel onder de pannen. Mijn gesprek met de arts liep voorspoedig. Ik stelde alle vragen die ik wilde stellen en kreeg bevredigende antwoorden. Ik som maar wat op:
-Waarom is ze nog steeds aan de zuurstof?
Omdat ze er nu achter zijn dat haar zuurstof gehalte in het bloed regelmatig te laag is.
-Heeft zij hartritme stoornissen?
Ja die heeft ze en dat werd bevestigd in een kort briefje van de huisarts die dat ook aangaf. Wat de huisarts niet had aangegeven was dat zij een aantal keren was hersteld van die ellende door elektroshocks. Dat was nieuwe informatie voor de arts die ik sprak.
– Hebben jullie niet het medisch dossier van de huisarts overgedragen gekregen?
Nee, we hebben er wel om gevraagd maar niet gekregen. Ik zal er opnieuw op aandringen.
– Is mijn tante terminaal?
Nee zij is niet terminaal, en ik zie nog voldoende mogelijkheden en kansen voor haar om te herstellen. Wat haar hart betreft ga ik contact zoeken met een cardioloog, om te vragen wat raadzaam is om te doen, nadat ik haar medisch dossier heb gekregen van de huisarts.
Het kan zijn dat hij haar dan wil zien en dat ze naar Bronovo moet. Nu elektroshocks toedienen is onverantwoord dus hebben we de cardioloog nodig voor advies en begeleiding. Vraag is wel of een dag in Bronovo niet te zwaar zal zijn en zal opwegen tegen de voordelen van eventueel herstel.
– Hoe kan zij van het label dement af komen?
Ik zal contact zoeken met de geriater in Bronovo om te vragen wat er zich nu precies heeft afgespeeld en waarom de foute diagnose in haar medische papieren staat en of die eventueel aangepast kan worden.
– Is het niet beter als zij naar een andere afdeling gaat?
Nu ze zo veel in bed ligt zal een andere afdeling voor haar niet veel verschil maken. Wel zou het nadelig kunnen zijn omdat ze hier nu gewend is aan de verzorgenden en zo, dus een verplaatsing nu is niet aan te bevelen. De arts zou in het teamoverleg met de maatschappelijk werkster aandringen op nader onderzoek bij het Johannahuis over wat ze wel of niet aankunnen en willen. De arts zou aandringen op een alarmknop. Algemeen kan worden vastgesteld dat ze nu geen plaspillen meer krijgt. De arts zoekt naar een balans, met aan de ene kant, door de slechte hartwerking, vochtophoping achter het hart, en aan de andere kant uitdroging met als gevolg vergiftiging. Beide uitersten heeft ze gehad en de balans is soms lastig te vinden. Verder aansterken door lichaamsbeweging zit er nu niet in zolang die hartritmestoornissen blijven. Zo ongeveer was het gesprek met de arts. Ik voegde me weer bij Gerda en tante Berta, en toen moesten we snel naar huis want daar wachtte visite op ons en ook die moesten gevoed. Druk dagje, veel gedaan en ik ben blij dat ik er geweest ben en tante Berta was ook weer moe maar voldaan.

1 November 2012
Hallo allemaal,
Vanochtend werd ik gebeld door de mensen van de verzorging in Mariahoeve. Tante Berta was weer op de grond aangetroffen vannacht. Ze had wat schaafwondjes maar verder niets ernstigs. Het was onduidelijk hoe lang ze op de grond gelegen had. Ze had niet op de inmiddels aanwezige alarmknop gedrukt, en waarom ze dat niet had gedaan wist men mij niet te vertellen. Toen ik vroeg waarom ze de wand van het bed niet opklapten zodat ze er niet meer kon uitvallen, was de reactie dat dat een inperkende maatregel was die niet zonder toestemming van mij toegepast kon worden. Dus ik moest kiezen: tante Berta op de knop laten drukken als ze naar de WC moet of op de knop laten drukken als ze is gevallen. Ik vond die beslissing niet moeilijk. Als ze niet op de knop drukt als ze moet plassen dan wordt het bed nat, en als ze moet plassen en uit bed valt en daar wie weet hoe lang ligt, wordt ze ook nat en bovendien koud. De verzorging zou het met de arts overleggen.

5 November
Hallo allemaal,
Vandaag bezocht ik tante Berta weer. Ik sprak bovendien de arts en de maatschappelijk werkster en het verzorgend personeel. Toen ik kwam om een uur of 11 was ze diep in slaap. Er stond een bewegingsmelder op de grond en ze was gekoppeld aan een zuurstof apparaat. Ik stoorde natuurlijk de bewegingsmelder en dus werd ik wegwijs gemaakt met het apparaat door een verzorger. Er zit een aan/uit knop aan en die kon ik dus gebruiken. Toen ik weg ging heb ik hem natuurlijk weer teruggeplaatst. Dit is wel een wat aardiger oplossing dan de vrijheidsbeperkende maatregel van de bedrand. Die stond dus ook niet in de hoge stand. Ze zag er zoals ik inmiddels gewend ben heel moe uit. Alle fut is weg, maar ze reageerde wel heel alert toen ik haar wekte. Ik praatte haar wat bij over de familie en ik had een krant bij me met een groot artikel over Frank van Rijn (de wereldfietser die wij beiden al heel wat jaartjes kennen zie: www.frankvanrijn.nl ). Lezen doet ze denk ik niet meer, maar er stonden veel foto’s in en ze vond het leuk. Ze maakte zich wat zorgen over haar verjaardag in januari. Ze stelde me voor dat ze maar zou onderduiken want ze zag er geen kans voor om veel mensen te ontvangen. Ik vond haar af en toe wat in de war, maar soms ook heel helder. Een wisselend beeld. Ze vroeg me bijvoorbeeld of ik haar huis ga verkopen. Daar is ze dus blijkbaar nog wel mee bezig. Ze vroeg me ook of ze nog zou verkassen naar het Johannahuis. Ik zei dat we daar nog steeds mee bezig zijn, maar dat er nog geen plaats was. Daar moest ze om lachen: ze geloofde mij, of eigenlijk de mensen in het Johannahuis, niet. De arts vertelde me dat haar door de cardioloog was verteld dat hij geen nut zag in een reparatie van haar hart. Die wilde dus niets doen. Verder was er geen nieuws behalve dat ik een formulier moest tekenen waarin ik aangaf toestemming te geven aan de arts om medische gegevens op te vragen in het Bronovo ziekenhuis over haar zogenaamde dementie. Ook dat heeft nu geen nut meer denk ik. De maatschappelijk werkster meldde dat er geen berichten waren van het Johannahuis, en samen vroegen we ons af of ze daar nog wel heen zou moeten. Ze wordt nu verzorgd door een ploeg goede mensen, en nu nog weer verhuizen naar een vreemde omgeving voegt eigenlijk niets toe behalve dat het ons gevoel van rechtvaardigheid zou bevredigen. Ten slotte: het rook nu niet meer zo naar in de kamer en het zag er ook wat schoner uit, al ben ik in die beoordeling gehandicapt omdat ik een man ben.

13 November 2012
Beste allemaal,
Ik trof haar aan met een been op de grond. Half uit bed, en volgens mij besefte ze dat zelf niet. De bewegingsmelder stond op de wastafel maar was uitgeschakeld. Ze was niet voorzien van een zuurstof slangetje. Ze herkende me nauwelijks, en ze brabbelde Gronings. Dat bleef eigenlijk zo gedurende de rest van mijn bezoek. Joke, mijn schoonzuster, was er ook en tussen de bedrijven door hebben zij en ik wat kunnen bijpraten. Tante Berta werd gewassen en aangekleed en in een rolstoel gehesen en Joke en ik namen haar mee naar het restaurant beneden. Ik vroeg tante Berta wat ze wilde eten en somde wat zaken op die in de vitrine lagen. Er lag een schotel met allerlei soorten vis en daar ging haar belangstelling wel naar uit.
Enfin, ik denk dat ze er twee hapjes van genomen heeft. Ze had weinig trek, en ze worstelde met haar gebit. Al met al kreeg ik de indruk dat ze als door een mist met ons praatte. Soms met een heldere opmerking maar meestal verward en uitgeput. We brachten haar weer naar boven want het was welletjes. Ze genoot er niet van en ze verlangde naar haar bed. Daar aangekomen probeerde ik haar in bed te leggen, en dat lukte wel, maar ze kermde van de pijn in haar bilspleet. Duidelijk doorlig verschijnselen. Het viel me dus tegen. Ze was geestelijk ver weg en weer een stapje verder achteruit. Ik sprak de maatschappelijk werkster. We wisselden wat uit over tante Berta en eventuele bewegingen op het terrein van het Johannahuis. Ik begreep dat zij nu op de vierde plaats van de wachtlijst staat van de afdeling waar ze terecht zou kunnen. Dat gaan we dus niet meer meemaken want het verloop daar gaat erg traag.
Ik heb ook geen reactie gehad op de brief die ik heb geschreven. Ik hoop dat jullie weer een beetje op de hoogte zijn zo. Ze heeft het zwaar en het is niet leuk meer voor haar. Toen we vertrokken bood ik haar nog wat te drinken aan, een of ander fruitdrankje met een rietje. Toen vroeg ze of dat geen sherry mocht zijn. We spraken af dat het daar nog geen tijd voor was en daar had ze vrede mee.

22 November
Beste allemaal,
Gerda en ik bezochten tante Berta vandaag. We troffen haar goed aan, dat wil zeggen ze was redelijk helder en ze herkende ons direct. Ze had wel zin in koffie en dat haalde ik ergens vandaan, maar het was te heet, dus dat moest wachten. Vervolgens ging ik de verzorger zoeken en die vertelde me dat ze eigenlijk nergens zin in had. Geen eten en ook niet om uit bed te komen. Ze moedigen haar aan om dat toch te doen. Dat is goed voor haar doorlig problemen (decubitus). De alarmknop gebruikt ze niet maar de bewegingsmelder doet goed werk. Op haar zij liggen met speciale ondersteuning wil ze ook niet, dus tja…
Men heeft haar een nieuw bovengebit aangemeten en dat zou vandaag moeten arriveren. Dat is inderdaad geen overbodige luxe want zoals het nu is gaat het eten van vast voedsel echt niet meer. Ze lag wel aan de zuurstof. Men meet geregeld het zuurstof gehalte in haar bloed en als het nodig is krijgt ze dat dus toegediend. Ik vroeg of we haar mee mochten nemen naar het restaurant en dat kon. Verzorger plantte haar in de rolstoel en zo begaven we ons naar beneden. Ze wilde een croissant en een glas wijn. Al met al hebben we weinig gesproken. Af en toe was ze even in de war en de meeste tijd bracht ze worstelend met de croissant door. Ik zal jullie niet belasten met mijn gevoelens, maar ik werd er triest van. Ook als ik in de hal op de afdeling keek en een poosje tussen die zwijgende mannen zat. Wat een treurigheid. We brachten haar weer naar bed, en we namen afscheid. We zijn naar haar huis gegaan. Haar huis was ter sprake gekomen. Daarover had ze in het restaurant geïnformeerd bij me wat ik er mee ging doen. Daar had ik over nagedacht en ik zei dat ik er goed voor zou zorgen en verder niets. Niet verkopen? vroeg ze. En ze hief de hand op met de duim en wijsvinger tegen elkaar wrijvend. Nee, zei ik. Dat komt later wel. De sleutel die de aannemer had geleend lag in de brievenbus, dus dat was ook in orde. Ik verzamelde haar belasting papieren want die opgave moet nog worden ingediend over 2011. Gerda ruimde op en poetste zodat bij ons vertrek de zaak er weer enigszins leefbaar uitzag.
Tot de volgende update.

29 November 2012
Hallo allemaal,
Net terug van een bezoekje aan tante Berta dus vers van de pers een verslagje. Ik kwam aan en op dat moment werd ze gewassen. De verzorger zou haar aankleden en in de rolstoel zetten zodat ik haar mee zou kunnen nemen. Dus ik ging naar het restaurant om wat te eten en te drinken. Beneden trof ik de arts aan en daarmee kletste ik even bij.
Tussendoor: tante B. was afgelopen zondag naast haar bed op de grond aangetroffen. Ik werd daarover gebeld door de verzorging. Vervolgens heb ik een mail gestuurd naar de arts om mijn ongenoegen te ventileren. Immers, men kan haar bedrand omhoog zetten, ze zou een alarmknop kunnen hebben en er zou een bewegingsmelder kunnen staan, en niets van dat alles was gedaan. De arts was ook boos geworden want het bericht over de val naast het bed had haar alleen maar bereikt via mij. De verzorging had haar er bij moeten roepen en dat was niet gebeurd. Een opeenstapeling van nalatigheid dus. Vervolgens had de arts dit nadrukkelijk onder de aandacht van het hoofd van de afdeling gebracht en ik merkte inderdaad verbetering: de bewegingsmelder was ingeschakeld en stond op de goede plek. Verder gaf de arts me te kennen dat ze in het duister tast over de oorzaak van de enorme vermoeidheid en de benauwdheid (zuurstofgebrek volgens de saturatiemeter). Ze overwoog om in een ziekenhuis een foto te laten maken maar ze zou dat eerst overleggen met het ziekenhuis. Ik zou daarover later deze dag nog bericht krijgen, en ik sprak met haar af over een uurtje bij tante B. Weer terug op de afdeling trof ik haar aan in een rolstoel aan een tafeltje. Ze peuzelde een broodje jam op. Zonder tanden (dus waar is het nieuwe bovengebit?). Na dat broodje kreeg ze er nog eentje en de verzorging juichte over haar goede eetgedrag. Na het tweede broodje wilde ze graag koffie. Soep wees ze af. De koffie zou later komen werd haar beloofd, maar dat liet dus even op zich wachten. Af en toe kermde ze van de pijn, veroorzaakt door het doorliggen. Nou ja, we praatten niet veel. Ze was met haar geest grotendeels ver weg, en zo zaten we dus lang hand in hand lange tijd met elkaar. Ze vroeg: Hoe is het met Oom Tent? Ik vertelde dat we mailen met elkaar en dat deed haar goed. Een man aan een naburig tafeltje meldde dat daar een kaart lag die niet voor hem was. Die bleek van Trijn Deemter voor Mevrouw Bulthuis. Ik heb hem voorgelezen in plat Ulrums, want zo was hij geschreven, maar het drong nauwelijks tot haar door. Helaas. Ze boog langzaam voorover en reikte uit naar een soort porseleinen stelletje met daarop een suikerpot. Daarin suikerklontjes. Ze trok het naar zich toe, haalde het dekseltje er af en begon het potje als het ware leeg te drinken alsof het koffie was. Ik besloot toen toch maar even koffie te gaan halen en uit mijn ooghoek zag ik dat ze pogingen bleef doen om te drinken. Dit had ik nog niet eerder meegemaakt. Enfin, toen ik eenmaal koffie had was dat bizarre gedrag voorbij. Er kwam een meisje met een saturatie meter. Tante B. had 74 terwijl normaal 100 schijnt te zijn. Ik vroeg of ik ook even gemeten kon worden en ik had inderdaad 100. Direct daarna kwam er dus een verzorger met een zuurstof apparaat, en die knoopte een slang om haar nek. Hij deed dat niet goed want hij zat scheef in haar neus. Ze frunnikte dus net zo lang tot ze weer bevrijd was. Enfin, zoiets dus….
Impressie van een paar uur. Ik ging weg. Moest wat anders doen in de buurt en terug bij haar had ik aardbeien en een reep chocolade bij me. Ze lag in bed en was diep in slaap. Ik heb haar niet meer gewekt. De verzorging vroeg ik of de dokter nog was geweest. Ja dus. Die had besloten om geen foto te laten maken, maar op advies van het zieken huis zou er gewerkt worden met de een of andere vernevelaar. Dat zou verlichting moeten brengen. Het is een balans nog steeds tussen uitdrogen en vocht in de benen en achter de longen. De arts bezoekt haar iedere donderdag. Ze vond haar deze donderdag toch weer achteruit gegaan vergeleken met vorige week. Dat vond ik ook.

1 December 2012
Hallo allemaal,
Dit is inderdaad de laatste update. Vanochtend werd ik gebeld dat tante Berta vanochtend vroeg is overleden. Ze riep een verzorger omdat ze moest plassen. Die hielp haar op de po-stoel. Hij hielp haar vervolgens weer in bed en eigenlijk een paar tellen later overleed zij. We zijn nu in Den haag. Morgen, dus zondag komt in haar huis de uitvaartverzorger en gaan we bespreken hoe we alles goed kunnen regelen. We wisten dat het steeds een beetje achteruit ging, maar dit was toch onverwacht. We verzamelen adressen en van de familie komen we daar wel uit, maar vooral de Wassenaarse kring is mij nauwelijks bekend. Dus als iemand mij daarbij kan helpen dan houd ik mij aanbevolen.
Sterkte allemaal. Wie mij telefonisch wil bereiken: 0611142912.

Permanente koppeling naar dit artikel: https://stamboek.eu/laatste-periode-van-tante-bertas-leven/

Stamboek