foto door Katrina Pool
Tante Berta (Alberta Martje) is vernoemd naar haar grootouders van vaders kant: Albertus Pool en Martje Reenders. Ze was degene die mij stimuleerde en ondersteunde bij mijn familie onderzoek. Ze was bijzonder openhartig met haar verhalen, en vroeg derhalve iedere keer om discretie van mijn kant. Daarmee kwam ik steeds in een lastig dilemma: juist de, voor anderen, interessante details zijn soms voor de direct betrokkenen moeilijk onder ogen te zien. Mensen verdringen, hebben voorkeuren, gevoeligheden, oude pijnen en onverwerkte zaken. Waar de een vrolijk over kan doen is voor de ander misschien van pijnlijke en ingrijpende invloed op het leven geweest. Ik heb als amateur genealoog dat geprobeerd in te calculeren. Sommige dingen zullen door mij dan ook verzwegen worden, en misschien zeg ik dan nog teveel.
graf van Homme
graf van Homme en Berta
Op vijf dagen na is tante Berta vier jaar getrouwd geweest met Homme Bulthuis. Daarna met niemand meer. Na het overlijden van Homme was ze enorm verdrietig en de, in het gezin Pool, gebruikelijke oplossing werd haar aangeraden: ga naar de familie in Amerika. Dat deed ze, en ze kwam als herboren terug. Ze kon na terugkeer niet meer aarden in Ulrum, en greep het aanbod aan van zuster Elta in Den Haag aan om daar te komen helpen na de geboorte van Erik. De rest van haar leven is ze steeds in de buurt gebleven van het gezin van haar zuster, tot ze overleden. Ze had natuurlijk veel steun aan mijn ouders, maar ze heeft er ook onder geleden. Het ergste wat ik me herinner was dat ze, alle Pool dochters, met elkaar met vakantie waren in Montauroux, en in een dergelijke vakantie zagen mijn ouders er kans voor om haar totaal te negeren. Doodzwijgen dus. Een heel wrede straf die ik zelf ook vaak heb ondergaan. Hoe hebben ze dat kunnen doen. Na mijn moeders overlijden wilde tante Berta zich over mijn vader ontfermen. Hij liet haar maar gedeeltelijk toe en nodigde haar af en toe uit op de sherry. Hij kon haar ook vreselijk afsnauwen. Verder was ze door de familie Bulthuis erg goed opgevangen. Ze hoorde er helemaal bij en daar was ze erg dankbaar voor. Ze heette dan ook Bulthuis, ondanks de korte duur van haar huwelijk, want ze trouwde ook de familie, en die leefde met haar door. Wat ik erg opvallend vond was dat toen het graf voor Homme werd gemaakt in Ulrum, er een steen op kwam met ook haar naam er op. Alleen de datum zou nog ingevuld moeten worden. Een heel lief gebaar van de familie Bulthuis, maar, zo vroeg ik mij af: wat zou er gebeurd zijn als ze een tweede huwelijk zou hebben gehad?
Voor mij was ze als het ware een tweede moeder. Regelmatig ontvluchtte ik het ouderlijk huis. Ik wandelde of fietste de vijf kilometer naar Rust en Vreugd om daar op adem te komen van
de bij wijlen gevaarlijke omgeving van mijn ouders. Het was niet zo dat ze erg over me moederde, maar ze bood me een soort vluchtheuvel waar ik vele jaren vakantiewerk deed of gewoon rondzwierf in het park. Nog altijd, als ik het piano concert van Schumann hoor dat ik daar vond op een grammofoonplaat, denk ik aan die tijd. Schumann Piano Concerto, in A minor, OP. 54 Martha Argerich & Riccardo Chailly
De laatste periode van haar leven was erg intensief en deels ook teleurstellend. In haar tijd als directrice van Rust en Vreugd kwam ze er op een bepaald moment achter, door een opmerking van een aardige boekhouder, dat ze geen pensioen zou krijgen. Dat was voor haar een totale en vervelende verrassing. Ze kaartte dat aan bij haar werkgever. Dat was ene meneer Kiewiet de Jonge. Die zei tegen haar dat ze zich geen zorgen hoefde te maken. Als de nood aan de man kwam zou ze op haar oude dag altijd terecht kunnen in Huize Rust en Vreugd, of een filiaal: het Johannahuis.
Toen ze er aan toe was en we dit aan de orde stelden bij de Van Ommerenstichting die daar over ging, was die Kiewiet de Jonge natuurlijk al lang dood. En er was niets op schrift gesteld. Tante Berta’s vertrouwen had jaren lang gesteund op de belofte van die meneer. Ik belde zijn dochter. Helaas … die gaf geen sjoege. Anderen van de bestuurders gebeld: nul op alle rekesten. Ze was te goed van vertrouwen geweest.
Haar laatste verjaardag in haar eigen huis. Dat moet geweest zijn op 15 januari 2012. Ze was al behoorlijk dement en afwezig. Contact was er nauwelijks meer. Bizar filmpje met mensen die alleen de ruimte met elkaar delen.
Ten slotte:
(zie de tekst die ik uitsprak in haar afscheidsdienst)
zie ook de ontmoeting met Frits Reenders en diens zoon Fred
Recente reacties